بيشتر
مناطق حفاظت شده :


ارژن و پریشان

 
میانجنگل
 
هرمود لارستان
 
بهرام گور
 
مله گاله
 
تنگ بستانک
 
آبشار مارگون
 

شناسنامه­ی منطقه­ی حفاظت شده­ی ارژن و پریشان


 

 
 
موقعیت جغرافیایی :
    منطقه­ی حفاظت شده­ی ارژن و پریشان در طول جغرافیایی َ42 ˚51 تا َ06  ˚52 و عرض جغرافیایی َ26 ˚29 تا َ44 ˚29   در بخش جنوبی رشته کوه­های زاگرس و در شصت کیلومتری غرب شیراز قرار دارد و راه مهم ارتباطی فارس به استان های خوزستان و بوشهر از کنار آن می گذرد. در شمال این منطقه روستای دشت ارژن و در غرب آن، شهر کازرون به فاصله­ی12 کیلومتری واقع شده اند.
    در بلند ترین ارتفاعات ذخیره­گاه زیست­کره­ی ارژن و پریشان ( قله­ی چاه برفی با 2900 متر ارتفاع از سطح دریا ) درختان سرو کوهی به صورت پراکنده روییده اند. از کمی پایین تر از قله، جنگل بلوط شرع شده و بخش عمده­ی منطقه را پوشانده است. کم ارتفاع­ترین بخش منطقه دشت­های اطراف تالاب پریشان است که تنها 800 متر از سطح دریا ارتفاع دارد که گونه­ی غالب در آن در گذشته کنار بوده و امروزه جز در مناطقی محدود، اثری از آن به چشم نمی خورد­.

 
تاریخچه­ی حفاظت :
 
     این منطقه در سال 1351 با وسعت 191 هزار هکتار به عنوان پارک بین المللی انتخاب گردید و در سال 1353 با کاهش وسعت به 65 هزار هکتار به عنوان منطقه­ی حفاظت شده و از طرف سازمان ملل به عنوان ذخیره گاه زیست­کره­ی ارژن و پریشان معرفی گردید. آخرین مصوبه­ی شورایعالی حفاظت محیط زیست درباره­ی این منطقه مربوط به سال 1361 می باشد که وسعت آن را به 59279 هکتار کاهش داده است.

اقلیم :
    به واسطه­ی وجود تنوع توپوگرافیکی و اختالاف سطح زیستگاه­ها در، سه زیستگاه عمده در منطقه به چشم می خورد:  
تالاب ارژن : اثر بادهای مرطوب غرب و ارتفاع زیاد سبب کاهش درجه حرارت دشت ارژن می شود و بدین سبب این منطقه دارای زمستان­های سرد ومرطوب وتابستان­های معتدل وملایم می باشد. متوسط دمای سالانه 7/13 ومیانگین بیشتر بارندگی 998 میلی متر و کمینه­ی بارندگی 452 میلی متر می باشد.
تالاب پریشان : میانگین درجه­ی حرارت این تالاب 8/21 درجه سانتی گراد و میانگین رطوبت آن 62 درصد می باشد که دارای اقلیمی خشک و بیابانی و متعلق به دوران پالئوسن و ائوسن است.
محدوده­ی امن میانکتل : وجود چندین دره­ی موازی با هم باعث شده که آب­های حاصل از بارندگی به رودخانه­ی خشک (پائین دست) و نهایتاٌ به رودخانه­ی شاپور سرازیر شود. میزان متوسط بارندگی سالانه این منطقه حدود 550-450 میلی‌متر است که از پراکندگی مناسبی برخوردار نیست. نزولات آسمانی بیشتر به صورت باران و گاهی نیز به شکل برف است. زیستگاه میانکتل در ارتفاع 2500 متری از سطح دریا قرار گرفته است و درجه­ی حرارت سالیانه­ی آن حداقل صفر و حداکثر 37 درجه سانتی‌گراد گزارش شده است.

زمین شناسی، توپوگرافی و عوارض طبیعی :
    منطقه­ی مورد مطالعه در زون ساختمانی زاگرس چین خورده واقع است. این زون دارای چین های ملایم و ساده با روند شمال غرب، جنوب شرق است. در این زون به دلیل وجود سازندهایی مانند گچساران، رزک و گنبد های نمکی که خاصیت ارتجاع پذیری دارند میزان گسل ها و شکستگی ها به خصوص در نواحی جنوب فارس کمتر است.
منابع آب :
(تالاب ارژن ) : اصلی ترین منبع آب تالاب، نزولات آسمانی می باشد. چشمه ی پرآب سلمان در نزدیکی روستای ارژن و آبشار دشت ارژن درشرق تالاب و چندین چشمه در بخش جنوبی تالاب از منابع دیگر تامین کننده ی آب می باشند.
( تالاب پریشان ) : پانزده چشمه که تماما" از نوع آهکی می باشند شامل:
1- چشمه ی قلعه نارنجی  2- چشمه ی آبیرو  3- چشمه ی پل آبگینه       4- چشمه ی خواجو  5- چشمه ی گپ           6-چشمه ی هلک
سالیانه حدود 5/13 میلیون مترمکعب ازآب های زیرزمینی و 10 میلیون مترمکعب از آب های سطحی وارد این تالاب می گردد.
سایر منابع آبی موجود و قابل شرب در منطقه عبارتند از : چشمه ی چنار در ارتفاعات چاه برفی ( میانکتل ) مشرف به درخت چنار بزرگ  و چشمه قلعه نارنجی در شرق تالاب پریشان
پوشش گیاهی :

    پوشش گیاهی منطقه کم نظیر می باشد. به قسمی که توپوگرافی خاص وجود زیستگاه­های آبی و خاکی و اقلیم، موجبات این تنوع را فراهم آورده است. ارتفاعات مرکزی منطقه پوشیده از درختان بلوط بوده که به تدریج به سمت جنوب منطقه جای خود رابه گونه های گرمسیری نظیر کنار و کیکم و نخل می دهد. اشکوب میانی شامل درختچه های ارژن و در زیر اشکوب انواع گون، درمنه و گرامینه ها می باشد درارتفاعات ارس نیز قابل مشاهده است.     

 



گونه­های شاخص گیاهی موجود در منطقه به تفکیک اشکوب فوقانی ( درختان )، اشکوب میانی ( درختچه ها ) واشکوب تحتانی

            

اشکوب فوقانی
کنار                         .Ziziphus sp
ارس                Juniperus excelsa
 
بلوط                                Querqus sp.
بنه                         Pistacia atlantica
 
     اشکوب میانی
بادام          scoparia Amygdalus
    کیالک                      Cratagus sp.
 
تنگرس                  Amygdalus lycidis        
ارژن                              Amygdalus sp.
 
اشکوب تحتانی
 
گرامینه ها                   inaeGram
گون                   .sp Astragalus
 
کلاه میر حسن       .sp tholimonAchan
درمنه                           .sp Artimisia
 
 
 
حیات وحش : به لحاظ وجود 2 تالاب بین المللی ارژن وپریشان بالغ بر200 گونه­ی پرنده از انواع مهاجر بومی دراین منطقه دیده می شود. به علاوه تنوع اقلیمی دربخش شمالی و جنوبی این منطقه سبب گردیده تا 49 گونه­ی پستاندار در منطقه مشاهده گردد. به علاوه 9 گونه­ی ماهی، 3 گونه­ی دوزیست و 37 گونه­ی خزنده درمنطقه­ی حفاظت شده­ی ارژن و پریشان زندگی می کنند. پراکندگی پرندگان بیشتر درحاشیه­ی دوتالاب وارتفاعات مرکزی منطقه می باشد و بقیه­ی گونه ها به غیر از گوزن زرد که درمحدوده­ی فنس کشی شده به سرمی برند درتمامی نقاط منطقه به چشم می خورند.

                                                                         

گونه­های مهم پستاندارن موجود در منطقه
 
1
پلنگ
Pantera pardus
2
 
گوزن زرد ایرانی
 
Cervus dama
 
3
خرس قهوه ای
Ursus arctos
 













 

 
گونه های مهم پرندگان موجود در منطقه
ردیف
نام گونه
نام علمی
1
پلیکان خاکستری
Pelecanus crispus
2
اردک مرمری
Marmaronetta angustirostris
3
باکلان کوچک
Phalacrocrax pygmeus
4
کشیم بزرگ
Podiceps cristatus
5
اکراس سیاه
Plegadis falcinellus
 







 
گونه های مهم ماهیان موجود در منطقه
ردیف
نام گونه
نام علمی
1
زردک پریشانی
Carasabarbus luteus
2
گل چراغ
Garra rufa
3
مارماهی
Mastacembelus mastacembelus






 
جاذبه­های گردشگری : وجود تالاب­های آب شیرین ارژن و پریشان دراین منطقه­ی حفاظت شده، چشم اندازهای زیبایی را به وجود آورده است. آبشار چرو در ارژن، لانه های پرندگان در میان نی زارهای پریشان، ارتفاعات سر به فلک کشیده­ی میانکتل، پهنه­­ی سبز دشت برم، کاروانسرای قدیمی کتل، امامزاده پیر بنکی، سرو روستای وارک و کتیبه­های حکامی شده در دل صخره­های مجاور پریشان از جمله جاذبه­های گردشگری منطقه می باشد.  
   درختان بلوط ارتفاعات میانکتل و دشت برم گونه ی غالب این منطقه بوده و در فصل رویش منظره ی بسیار بدیعی از جنگل های زاگرس را به معرض دید علاقه مندان طبیعت قرار می دهد.
نرگس زار فامور در جنوب شرقی تالاب در فصل پاییز و زمستان دشتی مملو از گل های نرگس است.کاروانسرای قدیمی واقع در جاده ی میانکتل که مربوط به دوره ی قاجار می باشد. امامزاده عبدالله در روستای وارک (دشت برم ) امامزاده پیرابوالحسن در روستای ابوالحسنی امامزاده پیربنکی در جاده ی کتل پیرزن امامزاده بی بی حوری در شرق تالاب پریشان دامنه ی کوه عربان از دیگر جاذبه های منطقه به شمار می روند.
غارهای موجود درهر منطقه :

تنها غار شاخص در منطقه در مجاورت روستای وارک واقع گردیده است.

 

امکانات، تجهیزات و جاده­ی دسترسی:

    در این منطقه 2 باب پاسگاه سر محیط بانی و 2 باب پاسگاه محیط بانی . همچنین در مجاورت پاسگاه سرمحیط بانی پریشان، یک باب مهمانسرا موجود بوده که از امکانات رفاهی مناسبی برخوردار می باشد. راه اصلی شیراز به استان های خوزستان و بوشهر از داخل منطقه می گذرد. منطقه­ی ارژن و پریشان در 60 کیلومتری غرب شیراز و 13 کیلومتری شرق کازرون واقع گردیده است.

 

 تهدیدات منطقه : 

    عوامل تهدید تالاب را می توان به دو دسته­ی عوامل انسانی و طبیعی تقسیم کرد :
ارژن :عوامل انسانی
1-    وجود کشاورزی دراطراف
2-    چرای بی رویه­ی
    3- گردشگری غیر اصولی درمنطقه و انباشت زباله و استفاده­ی ناپایدار از منابع گردشگری.
4- شکار و صید غیر مجاز
5- حضور عشایر
    6- احداث کانال های زهکشی
7- حفر چاه های غیر مجاز
8- تصرف اراضی و تبدیل تالاب به زمین کشاورزی
9- عدم ابطال اسناد مالکیت اراضی خریداری شده توسط سازمان
10- آتش سوزی های تعمدی نی زارهای حاشیه­ی تالاب
عوامل طبیعی
1-    خشکسالی های پی در پی
2-    وجود پدیده­ی طبیعی sink hole
3-    تغییرات اقلیمی در مقیاس منطقه ای
پریشان
 عوامل انسانی
1- تغییر کاربری اراضی و تعرض به حریم تالاب
2- رهاسازی گونه های غیربومی ماهی در تالاب توسط شیلات و مردم
3- استفاده­ی بی رویه از قایق­های موتوری که با ایجاد سر و صدا باعث نا امنی کلونی های زادآور و مناطق حضور پرندگان شده و همچنین آلودگی های سوختی این نوع قایق ها کیفیت آب پریشان را تهدید می نماید.
4- ورود پساب­های خانگی و کشاورزی به تالاب که بالا رفتن مواد آلی و معدنی آب و پدیده­ی یوتریفیکاسیون ( خوراک­وری ) را به دنبال دارد.
5- انجام فعالیت­های عمرانی نظیر راه­سازی و خطوط انتقال گاز و برق در داخل یا حریم تالاب
6- صید و شکار بی رویه
7- استفاده­ی غیراصولی و بهره برداری­های بیش از حد از توان تالاب توسط کشاورزان منطقه
8- حفر چاه های آب غیر مجاز
9- عدم ابطال اسناد مالکیت اراضی خریداری شده توسط سازمان
10- احداث کانال های زهکشی آب به منظور خشکاندن اراضی
11- گردشگری غیر اصولی و ناپایدار از منابع تفرجی تالاب
12- آتش سوزی های تعمدی نی زارهای حاشیه­ی تالاب
 
عوامل طبیعی ( تالاب پریشان ) :
1-    خشکسالی های پی در پی و عدم برنامه ریزی مناسب جهت پیشگیری از عواقب آن

 

منطقه حفاظت شده میانجنگل فسا

·         موقعیت منطقه :
منطقه حفاظت شده میان جنگل فسا که در 90کیلو متری جاده شیراز-فسا و در شمال غربی شهرستان فسا واقع گردیده ازشرق و شمال به جاده ارتباطی “فسا ـ شیراز“ از غرب به راه ارتباطی خانه کهدان (خاوران) به نظر‌آباد و حسین‌آباد و سرانجام به مومن آباد و از جنوب به شهرستان فسا و خاوران (خانه کهدان) محدود می شود . این پهنه با وسعت 58000 هکتار در موقعیت جغرافیایی 35 و 15 و 53 تا 15 و 38 و 53 طول شرقی و 45 و 55 و 28 تا 15 و 13 و 29 عرض شمالی واقع گردیده است. تمامی این عرصه در محدوده سیاسی در استان فارس قرار دارد.
 
·         تاریخچه منطقه :
اولین بار درتاریخ 28/3/67 بنا بر موافقت سازمان حفاظت محیط زیست جزو مناطق شکار ممنوع قرارگرفت وبلحاظ اهمیت زیستگاهی منطقه خصوصا" تنوع گونه های گیاهی موجود درآن مورخ 27/11/75 بعنوان منطقه حفاظت شده اعلام گردید .
 
·         وضعیت توپوگرافی منطقه :
منطقه مذکور به دوقسمت شرقی وغربی تقسیم می گردد . دربخش غربی اغلب کوهها وکوهپایه ها ودرقسمت شرقی تپه ها ، تپه ماهورها و دشت های نسبتا" کوچک قرارگرفته است  . دو رشته کوه اصلی منطقه عبارتند از کوه میانجنگل با ارتفاع2790 مترو و کوه نظر آباد با ارتفاع 2850متر. این دورشته که به طور موازی با یکدیگر قرارگرفته اند از شمال به جنوب امتداد یافته وبه تدریج به سمت جنوب فاصله این دو رشته کوه ازیکدیگر بیشتر می شود درانتهای جنوبی کوه نظر آباد رشته کوه دیگری بنام کوه بره با ارتفاع 2577مترازغرب به شرق امتداد یافته وانتهای کوه نظر آباد ومیانجنگل را به یکدیگر وصل می کند حدفاصل این سه. رشته کوه به دره قشقه ( لای تاریک ) مشهور است .  
در منطقه حفاظت شده میان جنگل فسا، چندین آبادی مانند محمودآباد، سلیمان آباد، توله زیره، آب آسمانی، پانعل، بهمنی، براروز، یزدانی و همچنین دامداری و مرغداری ، مراکز آموزشی و دیگر تاسیسات وجود دارد.

 
·         اقلیم منطقه حفاظت شده میان جنگل فسا:
اقلیم منطقه حفاظت شده میان جنگل فسا از نوع نیمه خشک سرد می باشد و عمده سیستمهایی که منطقه مورد مطالعه را تحت تاثیر قرار می دهند نظیر اکثر مناطق کشور منشاء غربی داشته است. 93 درصد بارندگیها در شش ماه اول سال مشاهده می شود و بیشترین بارندگیها در ماههای دی و اسفند اتفاق می افتد .
·         چشم اندازهای زیبا و واجد ارزشهای طبیعت گردی.
منطقه حفاظت شده میانجنگل فسا از قابلیت های ویژه ای بخصوص درزمینه شناخت گونه های گیاهی ودارویی ، مطالعات علمی برروی گونه های متنوع جانوری ومطالعات زمین شناختی برخوردار است . این منطقه با توجه به تنوع توپوگرافی شامل : کوهها , کوهپایه ها , تپه ها , ماهوارها و دشتهای نسبتا" کوچک و همچنین وجود گونه های متنوع وحوش و رستنیهای باعث شده که ویژگیهای خاصی برخوردار باشد کلیه این مواهب با توجه به عدم یکنواختی وضعیت طبیعی منطقه باعث جلب بیشتر دوستداران طبیعت خواهد شد .
این منطقه همچنین به لحاظ دارابودن چشمه های گوارا وچشم اندازهای زیبا از نظر جذب توریسم دارای اهمیت است . از ابشخورهای مهم منطقه می توان چشمه کل – چشمه قشقه – چشمه پیجشک – چشمه نزنک چشمه چالبا – چشمه گچ بزرگ را نام برد . 
  
          جاذبه های مهم گردشگری منطقه :
-     از زیبای های منطقه می توان به دره نقشه دره لای تاریک نام برد که از اطراف بوسیله کوههای این جنگل ,  نظر آباد و کوبره به طور طبیعی محصور می باشد که محل مناسبی برای تکثیر بعضی از گونه های نادر وحشی می باشد .
 
چشمه اهروم : در 30 کیلومتری شهرستان فسا و در ارتفاعات کوه اهروم چشمه ای به نام چمشه اهروم واقع گردیده است . پوشش گیاهی منطقه مذکور بسیار غنی و شامل انواع درختان کیکم , پسته وحشی با بوته هایی مانند کلاه میر حسن , گون و ... می باشد با شصت دقیقه پیاده روی به منطقه زیبا دسترسی می یابیم .
-     چشمه ترنگ : این چشمه در 10 کیلومتری شهرستان سروستان و در 1500 متری جاده آسفالته شیراز – فسا قرار گرفته است . دسترسی به این چشمه به راحتی و توسط وسیله نقلیه به نزدیکی چشمه می رسیم
-         آب چشمه : وفور و اطراف آن نی زار واقع گردیده است .
 
-     چشمه بادگیر : در 20 کیلومتری شهرستان فسا و در ارتفاعات کوه بادگیر و باغ صمد واقع گردیده , پرندگان و پوشش گیاهی منطقه بسیار متنوع می باشد دسترسی به این چشمه نیز به راحتی صورت می گیرد .
 
·         امامزاده اسماعیل ( ع ) :
       یکی از جمله زیارتگاههای معروف استان فارس می باشد و در 35 کیلومتری شهرستان فسا واقع شده که مرقد مطهر آن چون نگینی درخشان منطقه , منطقه حفاظت شده میانجنگل را نورافشانی می کند امازاده اسماعیل را شخص پاک و اندیشمند دانسته اند و صاحب ترجمه های بسیار و در کتاب عین المعجزات از وی نامبرده شده است . نسبت وی به ابوالقاسم علی بن موسی امام جواد ( ع ) می رسد . منطقه مذکور دارای امکانات رفاهی – تفرجگاهی با تجهیزات مناسب می باشد . این تجهیزات شامل زائرسرا , مهمانسرا , پارک جنگلی , استراحتگاه , نمازخانه , پایگاه امداد جاده ای می باشد .  
                                               
پوشش گیاهی منطقه :
پوشش گیاهی منطقه حفاظت شده میانجنگل فسا بسیار غنی بوده و بالغ بر 325 گونه گیاهیدر این منطق می روید که ه متعلق به 64 تیره گیاهی هستند . آنچه در این فهرست بیشتر جلب توجه می کند گیاهان دائمی واغلب بوته ای و درخت و درختچه ای مـی باشند. در میان گیاهان شناسائی شده 41 گونه از آنها در ردیف گیاهان انحصاری هستند که یک گونه از آنها در معرض خطر و بقیه در ردیف عناصر کم خطر یا به اصطلاح بومی با پراکندگی وسیع می باشند. در ضمن یکی از گونه های جمع آوری شده از منطقه برای اولین بار از ایران گزارش می شود. وجود 41 گونه انحصاری در این منطقه حکایت از یک بانک ژن گیاهی قوی را دارد که وظایف مسئولان سازمان محیط زیست را هر چه سنگین تر می نماید ، زیرا حفظ این عناصر بومی که از سرمایه های ملی این مملکت محسوب می شوند به عهده آنها گذاشته شده است. 

 
نام فارسی
 نام علمی
ارس
Uniperus excelsa
بنه
Pistacia mutica
کلخنگ
Pistacia kinjuk
بادام وحشی
Amygdalus scoparia
تنگرس
Amygdalus lycedis
ارژن
Amygdalus eriocada







 
افدرا
Ephedra sp
گون
Astragalus spp
کلاه میرحسن
Achantolimon sp
ابنوس
Ebenus sp
کومــا
Ferula sp
کاروان کش
Artra phaxis spinosa
 
 
 
 
 
·         حیات وحش منطقه :
تنوع زیستی این منطقه حائز توجه و اهمیت است. گونه هائی از رده های پستانداران (مثل کل و بز، قوچ و میش، گرگ، روباه، گراز و ...) و پرندگان (مثل انواع بازهای شکاری چون شاهین، بحری و بالابان، کلاغ نوک سرخ، باقرقره شکم سیاه و هوبره) و خزندگان (مثل لاک پشتهای مهمیزدار و خزری، انواع مارمولک، سوسمار و مارها) و دوزیستان در این منطقه زندگی می کنند. از رده ماهیان به علت عدم وجود رودخانه های دائمی و تالابها و برکه ها در منطقه هیچ گونه ای وجود ندارد. به هر شکل تنوع گونه ای این منطقه که در سالهای اخیر تحت مدیریت قرار گرفته
و از توانائی مناسبی برخوردار است، می تواند رشد بیشتری داشته باشد.
گونه های شاخص این منطقه با توجه به معیارهای انتخاب به قرار زیر است:
ــ گونه های شاخص پستاندار شامل کل و بز و قوچ و میش و تشی
 
 
 

 


ــ گونه های شاخص پرنده شامل کوکر (باقرقره) شکم سیاه و دارکوب سوری
ــ گونه های شاخص خزنده و دوزیست در منطقه تشخیص داده نشده است.
گونه های پستاندار از جمعیت مناسب و خوبی برخوردار بوده اما تعداد گونه کوکر شکم سیاه کم و نیاز به حفاظت بیشتری مخصوصاً در اراضی دشتی حاشیه منطقه دارد.
 
 
·        عوامل تهدید منطقه:
1) شکار غیر مجاز
2) اجرای پروژه های عمرانی از جمله خط لوله چهارم فارس جنوبی و از بین بردن پوشش گیاهی و جنگلی
 
احداث جاده جدید التاسیس واقعدر جنوب غربی منطقه حفاظت شده میانجنگل که توسط شرکت ملی گاز صورت گرفته و این امر دسترسی به منطقه را برای عموم آزاد نموده و باعث افزایش تعارضات گردیده است .
3) وجود دام مازاد برظرفیت مراتع
4) واگذاریهای بدون ضابطه توسط برخی از دستگاههای دولتی
5) آتش سوزیهای عمدی و غیر عمدی


 
 

((منطقه حفاظت شده هرمد لارستان))

·         موقعیت جغرافیایی:
منطقه حفاظت شده هرمد لارستان باوسعت تقریبی 209671 هکتارمابین عرض شمالی   15 ˚27تا 45 ˚27   و طول شرقی  37 ˚54تا 15 ˚55  درجنوب شرقی استان فارس و40 کیلومتر ی شرق لارستان ودرجنوب رشته کوههای زاگرس قرارگرفته است. ارتفاع بالاترین نقطه آن (درکوه شب) 2681مترمی باشد کهدرضلع جنوبی منطقه قراردارد. این منطقه بین دواستان فارس وهرمزگان واقع شده است. وضعیت آب وهوای منطقه گرم وخشک است. بارندگی درآن بسیارکم وبه صورت سیلابی است وجود گنبد های نمکی باعث شورشدن رودخانه های فصلی وکوچک شده است. درمنطقه حفاظت شده هرمد, جزکوه شب, کوه بلندی وجود ندارد. کوه شب کوه بسیارصعب العبورمی باشد ومنابع آب آن درارتفاعات محدود است.
پس از اینکه مشخص گردید،قوچ لارستان زیر گونه ای خاص از قوچ و میش های جهان است ،در سالهای 51-1350 سازمان حفاظت محیط زیست مصمم شد که منطقه ای حفاظت شده در لارستان و یا در آن بخش از استان هرمزگان که محیط زیست این قوچها می باشد تاسیس نماید.در تاریخ 4/10/53 شورای عالی محیط زیست این منطقه را بعنوان منطقه حفاظت شده هرمد به تصویب می رساند.
 
  • حیات وحش منطقه
باتوجه به تنوع اقلیمی وتوپوگرافی این منطقه ، تنوع جانوری نیز زیاد می باشد ، انواع پستانداران شامل کل وبز، قوچ ومیش لارستان ، کفتار، روباه معمولی ، شاه روباه ، شغال ، انواع گربه وحشی ، تشی ، خارپشت و ... مشاهده می گردد ، تنوع گونه های پرندگان منطقه نیز غنی بوده شامل هوبره ، چاخ لق ، انواع کوکر، کبوتر ، قمری ، چکاوک ، کبک وتیهو وجود دارند . خزندگان منطقه هرمد نیز بسیار متنوع می باشند وارانوس ، انواع مارمولک در اندازه های مختلف و انواع مار به تعداد زیاد دیده می شوند .
 
 عکاس محمد جواد نظری
 
 
 

  • گونه های شاخص حیوانات وحشی منطقه :
 
ردیف
نام گونه
نام علمی
 
1
قوچ ومیش لارستان
Ovis orientalis larstanica
2
جبیر
Gazella benettit
3
کل وبز
Capra hircus
4
کاراکال
Carical carical
5
گرازوحشی
Sus scrofa
 
 
 
 
 
 
 
 
 




 





·         مهمترین زیستگاههای منطقه :
 
ردیف
نام زیستگاه
موقعیت
مختصات جغرافیایی
گونه
1
دشت چاهشور
شمال
27 43    27 45
55 07    55 12
جبیر
2
دشت نهریز
شمال غربی
27 40    27 46
54 50    54 57
هوبره , جبیر
3
چشمه گرو
شمال
27 44    27 45
55 56
قوچ ومیش
 
چاهشورواقع درشمال منطقه بهترین زیستگاه منحصر به فرد گونه جبیردراستان
 
·         از تروفه های مهم درمنطقه که توسط شکارچی اتباع خارجی باپروانه ویژه شکار گردیده , گونه قوچ لارستان می باشد که طول شاخ آن 71 سانتیمتر می باشد .
 
·        آبشخورهای مهم حیات وحش درمنطقه :
آبخشورهای طبیعی : چشمه لاور چرک - گرو – فخرالدین – آبقلمو – بنو
آبشخورهای دست ساخت ( مصنوعی ) : آبشخور علی کاکایی – آبشخورچاهشوروآبشخورکل شمویی که بیشتردرشمال وغرب محدودة امن منطقه بامختصات جغرافیایی زیرمی باشد :
 
 
 
·        از مکانهای لانه پرندگان از جمله سنگ پشم , لیکو و. . . منطقه دشت , برکه انجیر , دشت بنوکه برروی درختان کهورو کنارلانه سازی می نمایند ودشت نهریزکه از بهترین زیستگاههای هوبره می باشد
 
 
 
·         پوشش گیاهی منطقه :
تنوع گیاهی دراین منطقه چشمگیربوده منتها مطالعه دقیق درمورد گیاهان وجانوران منطقه صورت نگرفته براساس ( درختان ودرختچه های شناخته شده ) تقسیم بندی زیر پوشش گیاهی منطقه هرمد رانشان می دهد درتپه ها ودشت های جنوبی منطقه جنگلهای تنک آکاسیا دیده می شود وهمچنین درختانی نظیر کنار، کهور، استبرق به طورپراکنده دراین منطقه رشد کرده اند در دامنه کوهها ، درختچه های نظیر بادام کوهی ودرختانی نظیر بنه ، کیکم، زیتون وسرو کوهی وبوته های بزرگ مور خش به وفور یافت می شوند علاوه براینها گیاهانی نظیر گز، انارشیطان ، پامچال وقیچ به صورت پراکنده دراین منطقه می رویند .


 
 
اسم فارسی
نام علمی
اشکوب
 
کنار
Zizypbus   spinachrsti
فوقانی
گز
Tamarix   Aphylla
فوقانی
انارشیطان
Tecomella   Undulata
فوقانی
استبرق
Caletrepis precers
فوقانی
کهور
Prosopissp
فوقانی
قیچ
Zegophllum    Attiplicoid
میانی
کلخونگ
Pista     Rhinyuk
میانی
فرفیون
Euphorbialarica
میانی
گوش بره
Pllomisoliriery
تحتانی
بهمن
Stipa   Capensis
تحتانی
بروموس
Bromus   Tectorum
تحتانی
ریش بز
Ephedra   SP
تحتانی
گون
Astragolus   SP
تحتانی




چشم اندازهای بدیع ودیدنی:
 - چندین پرتگاه درکوه شب واقع درمنطقه مذکور وجود دارد
- منطقه خشک وبیابانی است لذا برف قندیل ویخچال طبیعی وجود ندارد .
- قلعه ای تحت عنوان قلعه خان باقد مت بیش از 100 سال در شمال غربی منطقه به نام دشت نهریز و پل ساروجی دربخش هرمد با قدمت بیش از 80 سال  می باشد.
 
- وجود امام زاده زاهد محمود درروستای قدیم زاهد محمود واقع درشرق منطقه .
 
- گیاهان دارویی خاص منطقه عبارتست از درمنه وآویشن والبته نوعی قارچ بنام دمبل درصورتی که بارندگی مناسب باشد ( حدود 300میلیمتردرسال ) درمنطقه رشد زیادی داشته ومصرف خوراکی دارد .
 
- گنبد نمکی چاه بند یاسیاه تک واقع درجنوب غربی محدودة امن دارای سنگهای آذرین که از اعماق بالاآمده است قابل مشاهده است  
 
- کانیهای شاخص منطقه عبارتست از کوارتز, کبالت , آهن ومنیزیم
- چشمه لاورچرک , چشمه گرو , چشمه فخرالدین , چشمه آبقلمو , چشمه بنو .
- تنها منبع آبی که دارای آب شرب می باشد , آب چشمه بنو می باشد.
  
- این منطقه فاقد آبگیر بوده وفقط رودخانه شورباطول 106 کیلومتر به عنوان مرزغربی , شمالی وشمال شرقی منطقه درفصل پاییز زیستگاه تعدادی از پرندگان مهاجرکنارآبزی می باشد . (آبچلیک , سلیم, چوب پا و. . . )
- دوقبرستان قدیمی درمنطقه وجود دارد که البته از نماد وفرهنگ خاصی تبعیت نمی کنند که عبارتند از :
قبرستان برکه انجیر با مختصات و قبرستان بنو






 

 مجموعه پارک ملی قطرویه و منطقه حفاظت شده بهرام گور
مقدمه: پارک ملی قطرویه و منطقه حفاظت شده بهرام گور نمونه‌ای برجسته از مظاهر طبیعت ایران است که دارای مناظر منحصر به فرد ونادری از نظر زیبایی و تاریخی همراه با تنوع گونه‌های گیاهی و جانوری است که تا حدی بکر و دست نخورده باقی مانده و به لطف تنوع جغرافیایی و اقلیمی سرشار از زیباییهای شگفت انگیزی می‌باشد که در این مختصر به معرفی آن می پردازیم.
تاریخچه حفاظت: این محدوده که قبلا بصورت منطقه آزاد کنترل می‌شد .در سال هزار و سیصد وپنجاه و یک با عنوان منطقه حفاظت شده بهرام گور تحت کنترل اداره کل حفاظت محیط زیست فارس قرار گرفت که به جهت غنای زیستی بویژه  گورخر آسیایی که نام خود را از نام یکی از پادشاهان ساسانی ایران به نام بهرام گور که علاقه فراوانی به شکار گور داشته، گرفته است.در مجاورت قطرویه،  خرابه‌ای اکنون وجود دارد که به گفته اهالی این روستا استراحتگاه بهرام گور در هنگام شکار بوده است وسعت مجموعه این دو منطقه در حال حاضر 404 هزار هکتار ( 372000 هکتار منطقه حفاظت شده و 31815 هکتار پارک ملی قطرویه ) می‌باشد که یک پنجم آن منطقه امن اعلام و هر گونه ورود دامءتعلیف و بهره برداری درآن ممنوع است.
موقعیت جغرافیایی پارک ملی قطرویه و منطقه حفاظت شده بهرام گور: مناطق مذکور در استان فارس و در موقعیت جغرافیایی ۲۹ تا ۴۳/۲۹ عرض شمالی و۲۱/۵۴ تا ۲۱/۵۲ طول شرقی واقع شده است. مساحت آن در حدود 404000  هکتار می باشد.



اقلیم:  پارک ملی قطرویه و منطقه حفاظت شده بهرام گور در شرق شهرستان نی ریز و در مرز استان فارس وکرمان واقع شده و دارای آب و هوای گرم و خشک و گرم و نیمه خشک است. ارتفاع بلندترین قلهٔ آن دو هزار هفتصد و هشتادوهفت متر وپست‌ترین نقطه دشتی هزار و ششصد و هشتاد متر از سطح دریا می‌باشد .هوای منطقه در ارتفاعات متعدل ودر دشت‌ها به شکل کویری بروز می نماید . میزان بارندگی بین صد و پنجاه تا دویست وپنجاه میلیمتر متغیر که بیشتر در فصل پاییز و زمستان واوایل بهار متمرکزو در بخش شر قی آن بیشتر از سایر مناطق است.میزان درجه حرارت با توجه به مرتفع وکویری بودن منطقه متغیربوده واختلاف زیادی بین دمای روز و شب مشهود می باشد. حداکثر درجه حرارت در گرم‌ترین ماه سال سی و چهار و حداقل آن منفی پنج درجه سانتیگراد می‌رسد. جهت وزش بادها در تابستان از شرق به غرب و در زمستان از شمال به جنوب می‌باشد..






زمین شناسی
: این منطقه بخشی از راندگی رشته کوه زاگرس است،تشکیلات زمین شناسی متامورفوز (دگرگون شده) و رسوبی بوده واز لحاظ ساختمان زمین شناسی می توان منطقه را جزء کوچکی از ژئوسنکلینال(بزرگ ناودیس) که باعث پیدایش سلسله جبال زاگرس گردیده است دانست.
در ارتفاعات ،گودالها وطشتک های طبیعی وجود داردکه محل تجمع زه آب های ناشی از بارش جوی است.رسوبات دانه ریز ومارنی همراه با املاح فراوان در این گودی ها ،اراضی مشهور به دق را ایجاد می نمایند. پلایا ها قابلیت نفوذ پذیری وآبگذری بسیار اندکی دارند ودر عمق های مختلف تشکیل سخت لایه را نموده وغالبا عاری از پوشش گیاهی هستند.
بافت خاکهای موجود در منطقه به طور عمده از نوع ماسه ای ،ماسه ای-رسی وسیلتی است.خاکهای شنی وماسه ای در نواحی بالادست وجود دارد.این خاکها دارای قابلیت نفوذپذیری زیاد و تهویه مناسب هستند.در منطقه میان بند خاکهای ماسه ای – رسی ورسوبات آبرفتی به چشم می خوردکه این خاک ها دارای ظرفیت مناسبی برای نگهداری آب بوده و در دوران خشک مقدار کمی رطوبت در دسترس گیاهان قرار می دهند.اراضی سیلتی نیز در مناطق پست وقسمت مرکزی منطقه که به صورت طشتک وپلایا در آمده همراه با املاح گچ و نمک های محلول دیگر وجود دارد. این خاکها دارای نفوذپذیری بسیارکم و یا فاقدنفوذ پذیری هستند و در مواردی به صورت باتلاقی در می آیند.در دوران خشکی ،آب موجود در خاک این نقاط قابل استفاده گیاهان نبوده و به همین لحاظ پوشش گیاهی در این گونه خاکها بسیار فقیر است.خاکهای منطقه به طور کلی از حاصلخیزی بسیار کمی برخوردارندو این از دلایلی است که کشاورزی در این منطقه به خصوص در حد شمالی جاده آسفالته نیریز- سیرجان رونق چندانی ندارد.
عوارض طبیعی وتوپوگرافی حفاظت شده بهرام گور : بر روی سلسله جبال زاگرس واقع شده و دارای رشته کوه‌ها و دره‌ها و دشت‌های نسبتا وسیعی به شرح زیر است. رشته کوههای کر سفید از شمال به جنوب که بلندترین قله آن 2787 متر ارتفاع دارد.رشته کوه های زیارت از شرق به غرب ورشته کوه سرخ از چشمه خنج شروع شده و تا چشمه عین الجلال ادامه داردو بلندترین ارتفاع آن 2250 متر است.این رشته کوه به علت واقع بودن در محدوده امن و همچنین برخورداری از امنیت بیشتر و وجود چشمه ها و آبشخور های مناسب و وضعیت بسیار مطلوب پوشش گیاهی دارای چمعیتی مناسب از کل و بز و قوچ و میش است و دشت های اطراف آن دارای جمعیت مطلوب گورخر و جبیر می باشد.در سطح منطقه دره ها و دشت های وسیعی وجود دارد که همگی دارای ارزش زیستگاهی می باشند.تعدادی از دره ها به علت داشتن عمق زیاد،پوش گیاهی مناسب و آبشخور ،زیستگاه مطلوب جانوران وحشی است . دره‌های آغل سنگی، طبقی، چاه مروی، چاه تیز، گلو معدن، چاه سبز، گلیکو، چاه دراز، مغلی، چاه تنگل، چاه بید، چکو، چاه بادام، دشت‌های ریگ جمشید، ده وزیر، عین الجلال، چاه میل، پریا و گرد طول، شوریه و ده برین، چشمه انجیر، گزی و قطرویه در منطقه می باشند.
 
منابع آبی:در منطقه منابع آبی نسبتا" مناسبی به صورت چاه ،چشمه وقنات وجود دارد .تعداد این منابع با پراکنش خوبی در سطح منطقه توزیع شده اند،اما دبی آنها کم است . و در طول سال با توجه به میزان بارش متغیر تعدادی از چشمه‌ها فصلی بوده  و درتابستان و پاییز خشک می‌شوند.مهم ترین چشمه های منطقه شامل : عین الجلال شور، سفید، انجیر، گل هریگون ،گدار کر سفید،گلو معدن،کلیکی،شهبازی،کته،انجیر سوزه،دغل،شوره،تنگو،لوش،لیسو،چکه، کل چشمه،زرد،بیدو،دغل و غوری،چاه بنه غوری،و گاوی است.دیگر مناطق آبی منطقه شامل تعداد زیادی چاه و قنات و سه دستگاه تلمبه بادی می‌باشد.

 .
  پوشش گیاهی

با توجه به وسعت منطقه و تغییرات ارتفاعی از 1600 تا 2787 متر(کوه علی دادی)،توپوگرافی(شیب،ارتفاع و جهت) و نوع خاک عوامل موثر در به وجود آمدن اجتماعات و تیپ های گیاهی  متنوع در منطقه است که شامل موارد ذیل می باشد:
- تیپ جنگلی:در اینجادرختان جنگلی مساحت کمی حدود 5/8 درصد را اشغال نموده اندکه اغلب در دامنه های کوه زیارت،کوه سفید،کوه بشنه،کوه سرخ ،کوه گلومعدن،کوه علی دادی و کوه چشمه انجیر واقع شده اند.اراضی تحت پوشش کوهستانی و جنگل دارای دو اشکوب می باشندکه اشکوب بالایی را بنه و اشکوب زیرین بادام ،کیکم،تنگرس و غیره تشکیل می دهد.
- تیپ درمنه(Artimisia herba-alba ): به مساحت 45000 هکتار در قسمت غربی منطقه کوههای لاسیون و کفه عین الجلال موجود است.
- تیپ درمنه-گون(Artimisia -Astragalus ): به مساحت 350000 هکتار،این تیپ در دامنه های غربی کوه سرخ و دامنه شمالی کوه سفید وجود دارد.
- تیپ درمنه-قیچ(Artimisia -Zygophyllum ): به مساحت 120000 هکتارو از شمال و شمال غربی روستای غوری و چشمه انجیر تا دامنه های کوه سرخ ادامه دارد.
- تیپ گون- پیچک - درمنه (Astragalus – Convolvulus- Artimisia):به مساحت 15000 هکتار که در حوالی کوه علی دادی و چشمه معدن موجود است.
- تیپ گون- پرند - درمنه (Astragalus -Petropyrum- Artimisia): به مساحت 7000 هکتار که این تیپ اکثرا" در شیب های کوهپایه و عمق دره ها وجود دارد.
- تیپ آبنوس- درمنه-گون (Ebenus- Artimisia -Astragalus):به مساحت 15000 هکتار که در حوالی روستای غوری و حوالی ده چاه و اراضی دشت شرقی کوه زیارت می باشد.
- تیپ تاغ- درمنه-شور (Haloxylon- Artimisia -Salsola): به مساحت 500 هکتار در فاصله 15 کیلومتری شمال شرقی پاسگاه قطرویه وجود دارد.
- تیپ جاشیر-گون-کلاه میر حسن( Prangos- Astragalus -Acantholimonَ): به مساحت 7000 هکتار که در ازتفاعت کوهها وجود دارد.- تیپ شور-درمنه(Salsola-Artremisia):به مساحت 10000 هکتار این تیپ در مجاور پاسگاه قطرویه به ویژه در شمال آن وجود دارد
- تیپ نمکزار:میزان 5500 هکتار در طرفین جاده قطرویه –سیرجان لخت و فاقد پوشش بوده و به صورت دق(نمکزار)می باشدوحدود 2/1 درصد کل منطقه را در بر می گیرد.
ازگیاهان داروئی مهم منطقه آویشن – کاکوتی – شیرین بیان – گل گاوزبان – خاکشیر – زیره – جاشیر- ریواس و آنغوزه را نام برد که خصوصا در منطقه کوههای زیارت و باغچوبی تعداد زیادی از مردم جهت چیدن زیره به این منطقه می آیند ضمنا یک نوع قارچ به نام دمبل نیز در سالهای پر باران بمیزان زیاد در منطقه تولید که عده زیادی با خانواده جهت برداشت به منطقه می آیند .
------------------------------------------------
گونه های جانوری :بهرام گوربا اقلیم خشک زیستگاه بسیار متنوعی برای گونه‌های متعددی از وحوش و گیاهان می‌باشد که تعدادی از آنها در کشور و قاره آسیا کمیاب هستند . وجودرشته کوههای نسبتا مرتفع و دشتهای وسیع و تپه ماهورهای متنوع موجب شده است که در طول سالیان گذشته وحوش این منطقه بطور طبیعی مورد حفاظت قرار گیرند . تعداد گونه‌های حیات وحش و جمعیت آنها که علاوه بر وضعیت مطلوب زیستگاهی توسط اداره کل حفاظت محیط زیست فارس نیز تحت کنترل ونظارت ویژه قرار دارد نسبتا مناسب بوده که می‌توان منبع ذخیره مهم ژنتیکی جانوری و گیاهی کشور و جهان در چنین اقلیمی محسوب گردد.

ردیف نام فارسی نام انگلیسی نام علمی
1 گورخر PersianWild ass Equus onager
2 جبیر Jebeer gazelle Gazella dorcas
3 قوچ و میش Wild Sheep Ovis orientalis
4 کل وبز Wild  Goat capra aegagraus
5 کاراکال Caracal Caracal caracal
 6 گراز            Wild Boar Sus scrofa
7 گربه وحشی Wild cat      Felis silvestris  
8 گرگ Wolf Canis lupus
9 کفتار Striped Hyaena Hyaena hyaena
10 شغال Golden Jacal Canis aureus
11 تشی Indian creasted Porcupine Hystix indica
12 روباه معمولی Common Fox Vulpes vulpes
13 خدنگ کوچک Small Indian Mongoose Herpestes javanicus


 





جبیر : جبیر حیوان علف خواری با تعداد نسبتا معدود که در محدوده پارک ملی قطرویه مشاهده می‌شود.جبیر حیوان کوچکی است که ارتفاع شاخ نوع نر آن به شصت و  پنج سانتیمتر و وزن آن به بیست و پنج کیلو گرم بالغ می‌شودو نوع ماده آن تا حدودی کوچکتر است.جبیر از آهو کوچکتر و باریکتر است. نر و ماده آن هر دو شاخ دارند.شاخ جبیر از روبرو مستقیم به نظر می‌آید در حالی که شاخ آهو از روبرو خمیدگی مخصوصی شکل چنگ موسیقی دارد.جبیر ماده دارای شاخهای کاملا مستقیم است که از نظر طول به اندازه شاخ جبیر نر است ولی از نظر قطر نصف آن است. به دلیل زندگی در بیابانهای کم آب و علف جبیر به تعداد زیاد در یک گله دیده نمی‌شود .تعداد جبیرهای گله حداکثر ممکن است به بیست راس تا سی راس برسد. فصل جفتگیری در منطقه بهرام گور در شهریور و مهر ماه است.ماده هایک یا دو نوزاد در فروردین و اردیبهشت به دنیا می‌آورند. در سال‌های پرباران گاهی عمل زایمان در پاییز نیز تکرار می‌شود.


 

 گور خر : این حیوان وحشی علف خوار در بعضی از مناطق نیمه کویری ایران زیست می نماید .که مهمترین زیستگاه آن در حال حاضر منطقه حفاظت شده بهرام گور قطرویه می‌باشد. گور خر همان اسب وحشی غرب آسیاست.از زمانهای قدیم نژادهایی با این خصوصیات از مدیترانه تا مغولستان می زیستند . اما امروزه پراکندگی گور محدود به کویر مرکزی و قسمتهایی از خراسان، کرمان و فارس است که اینها نیز در منطقه تحت حفاظت ویژه زندگی می‌کنند.کوچکترین نژاد آن یعنی گور سوریه امروزه احتمالا منقرض شده است. فنوتیپ ظاهری گور حدفاصل بین اسب و الاغ می‌باشد.گور پستاندار زیبایی است . پهلویش سفیدرنگ و یک نوار سیاه درشت دارد که از یالها شروع و به دم ختم می‌شود.ارتفاع شانه در نرها به صدوچهل سانتیمتر می‌رسد. ماده‌ها از نرها کوتاهتر و باریکترند.گور نر نسبت به قلمرو خود حالت مالکیت شدید دارد و از آن در مقابل گورهای نر دیگر شدیدا دفاع می‌کند.ماده‌ها در خرداد یا تیر ماه یک کره به دنیا می‌آورند. فصل جفت گیری بلافاصله بعد از زایمان آغاز می‌شود. بین گورهای نر در فصل جفت گیری مبارزه شدید و طولانی رخ می‌دهد. مبارزه با لگد کوبیدن و گاز گرفتن و تعقیب کردن همراه است. گورهای نر بالغ در این فصل همیشه زخمهایی بر روی شانه و گردن دارند. همچنین قسمتهایی از دم یا تمامی آن را از دست می‌دهند. تعداد نرهای هر گله تا سی راس می‌رسد . گاهی چند گله بهم نزدیک می‌شوند و گله بزرگتری را تشکیل می‌دهند که تعداد گورها به صد راس گور بالغ می‌رسد. اما گله‌های بزرگ دوام چندانی ندارند و سریعا از هم جدا می‌شوند.گورهای تنها و منزوی معمولاً نرهای جوانی هستند که نتوانسته اند گورهای ماده‌ای را به کنترل خود درآورند در هنگام فصل زایمان از نیمه فروردین تا آخر خرداد ماه به طرف شرق منطقه واقع در کفه گزهای گزینو تقریبا به فاصله حدود ۱۰ کیلومترمهاجرت می نمایند.
 

آمار سرشماری حیات وحش منطقه :

 
 
نام گونه تعداد
بالغ نابالغ نامعلوم کل
نر زیر 5 سال نربالای 5 سال ماده
کل وبز 86 101 445 132 69 833
قوچ میش 68 89 301 137 54 649
گورخر - - - 68 663 731
جبیر 1 1 3 4 29 38
پلنگ - - - - 3 3
کاراکال - - 7 7
گربه وحشی 3 3
 
-----------------------------------------------------
 
 
پرندگان : از نظر تعداد گونه زیاد نیستند اما گونه‌های خاصی از پرندگان که شرایط زیستگاهی خشک و بیابانی را ترجیح می‌دهند و می‌توانند در اقلیم خشک زیست نمایند در این محدوده وجود دارند . این پرندگان کمیاب و قادر بر ارزش زیستی منطقه می افزایند .به علت عدم وجود تالاب و دریاچه و رودخانه پرندگان آبزی و کنار آبزی در منطقه زیست نمی‌کنند ولی در سالهای پرباران که آب در قسمت جنوب شرقی قطرویه بخشی از ارضی دشتی را فرا می‌گیرد تعدادی از پرندگان آبزی به بهرام گور مهاجرت می نمایند همچنین هوبره ها در نیمه دوم ابان ماه به منطقه بهرام گور خصوصا گود طول و تلمبه طیاب و همچنین مهاجرت زاغ بور – بحری – عقاب طلائی را برشمرد .ضمنا"جمعیت نسبتا زیادی از پرندگان خصوصا کبک و تیهو در این منطقه اطراق می‌کنند.
.
 

آمار سرشماری حیات وحش منطقه :
 
 


   عکاس محمد جواد نظری


 


 


 

 
ردیف نام فارسی نام انگلیسی نام علمی
1 شاهین Peregrine Falcon Falco peregrinus
2 بالابان Saker Falcon Falco cherrug
3 بحری Barbary Falcon Falco pelegrinoides
  چلچله بیابانی African Rock Martin Ptyonoprogne fuligula
  عقاب طلایی Golden Eagle Aquila chrysaetus
6 هوبره Houbara Bustard          Chlamydotis     undulate             
7 زاغ بور Pleskes Ground-Jay Podoces pleskei
8 کبک Chukar Alectoris chukar
9 تیهو See-see Partridge Ammoperdix griseogularis
10 دلیجه معمولی Common Kestrel Falco tinnunculus
11 ترمتای Merlin Falco columbarius
12 جغدکوچک Little Owl Athene noctua
13 مرغ حق جنوبی Straited Scops Owl Otus brucei
14 سارگپه Buzzard Buteo buteo
15 کوکر شکم سیاه Black-bellied Sandgrouse Pterocles orientalis
16 کبوتر چاهی Rock Pigeon Columba livia
18 قمری Turtle Dove Streptopelia turtur
19 شبگرد معمولی European Nightjar Caprimulgus europaeus
20 سبز قبا Indian Roller Coracias benghalensis
21 زنبور خورک Bee-eater Merops apiaster
22 هدهد Hoopoe Upupa epops
23 پری شاهرخ Golden Oriol Oriolus oriolus
24 بادخورک کوچک Little Swift Apus affinis
25 دارکوب سوری Syrian Woodpecker Dendrocopos syriacus
26 چکاوک کاکلی Crested Lark Galerida cristata
27 سنگ چشم سرحنایی Woodchat Shrike Lanius semator
28 سهره معمولی Goldfinch Carduelis carduelis
29 زاغ نوک سرخ Red-billed Chough Pyrrhocorax pyrrhocorax
30 غراب Common Raven Corvus corax
31 سینه سرخ Robin rithacus rubecula
32 کوکو Common Cuckoo Cuculus canorus











 
خزندگان: از آنجا که بهرام گور منطقه خشک و نیمه کویری است با بر خورداری از گونه‌های متعدد جوندگان و انواع حشرات محیط مناسبی را برای زیست تعدادی از خزندگان نظیر شتر مارشیرازی، افعی شاخدار، تیر مار، مار پلنگی، شتر مار، مار قیطانی،انواع سوسمار، مارمولک، بزمچه، لاکپشت مهمیزدارو همچنین دوزیستان و ماهی‌ها را به وجود آورده است.
 
ردیف
نام فارسی
نام انگلیسی
نام علمی
1
شتر مارشیرازی
Shirazian diadem snake
Spalerophis diadema schiraziana
2
افعی شاخدار
Persian horned viper
Pseaudocerastes persicus persicus
3
آگامای استپی
Steppe agama
Trapelus agilis
4
مار پلنگی
Versicolored wood snake
Coluber  ravergieri
5
گرزه مار
Levantine Viper
Macrovipera lebetina obtuse
6
مار قیطانی
Cliff racer
Coluber rhodorachis rhodorachis
7
مارجعفری
Sindhi saw –scaled viper
Echis carinatus sochureki
8
 لاکپشت مهمیزدار
spur-thighed tortoise
Testudo graeca
9
آگامای صخره ای فلس درشت
Larg-scaled rock agama
Laudakia nupta
10
بزمچه
Varanidae
Varanus griseus caspinus
 
 
 
















 

قابلیت‌های گردشگری منطقه :
چون بهرام گور بین سه استان فارس، کرمان و یزد واقع شده و از سویی جاده شیراز، بندر عباس و کرمان از کنار این منطقه عبور می‌نماید از موقعیت بسیار مطلوبی برای جذب گردشگر برخودار است .وسعت زیاد منطقه و تنوع زیستی آن و آب و هوای نسبتا خوب و دیدن گونه‌های گیاهی به ویژه در فصل بهار که سراسر محدوده را گل و سبزه فرا می‌گیرد و حیوانات وحشی متنوع منطقه خصوصا جمعیت بسیار زیاد کبک که همگی انگیزه‌های مهم فراخوان توریست می‌باشد .
مکان برجهای دیده بانی منطقه حفاظت شده یهرام گور که بتوان به آ سانی حیات وحش را مشاهده نمود :
الف : پاسگاه متروکه ژاندارمری واقع در تل کمر
ب : جام جهان نما واقع در منطقه امن شماره ۱
ج : پاسگاه محیط بانی شهید شکاری ( ده وزیر )
پارک ملی قطرویه و منطقه حفاظت شده بهرام گور دارای قلعه های زیادی بوده که قدمت آنها بالاست ولی متاسفانه به مرور زمان در اثر تغییرات فیزیکی و اقلیمی قسمت اعظم انها از بین رفته و مخروبه گردیده است از قلعه های مهم منطقه می توان به قلعه کرسفید – قلعه شورو – قلعه دو برین اشاره کرد که در عمق منطقه بیابانی هنوز پا برجا هستند قدمت دقیق این قلعه ها دقیقا مشخص نیست ولی وجود رشته قناتهای بسیار قدیمی در حاشیه این قلعه ها هنوز پا برجاست که بسیار زیبا می باشند قلعه ها ی شورو و کرسفید فاقد سکنه هستند ولی در اطراف قلعه ده برین تعدادی خانوار بصورت دامداری زندگی می کنند. از غارهای معروف منطقه غار علی ولی الله می باشد که به قدمگاه حضرت علی (ع) نیز معروف است. از درختان شاخص این منطقه می توان درخت بنه واقع در چهگونی  ودو اصله درخت بنه واقع در مجاورت باغ ماهور بشنه را نام برد که دارای قدمت بسیار زیاد بوده و موقعیت ویژه و منظره خاصی را در طبیعت دارند . در خصوص المان های طبیعی موجود در منطقه بویژه درختان می توان به درخت پیربنه واقع در حسن اباد را نام برد که تعداد زیادی از افراد به این مکان آمده و با بستن پارچه به شاخه های درخت آرزوهای خود را دنبال می کنند و معتقدند که باز شدن پارچه های گره زده آرزوهابرآورده می گردد.از درختان دیگر منطقه پیرانار می باشد که در حاشیه شرقی منطقه حفاظت شده واقع گردیده و عده زیادی از بومیان خصوصا از شهرستان سیرجان جهت بازدید به این مکان می ایند .



تهدیدات منطقه:
- عدم آگاهی اقشار مختلف مردم نسبت به اهمیت حیات وحش و نداشتن انگیزه جهت حمایت وحفاظت از آنها .
-کمبود امکانات سازمان حفاظت محیط زیست در جهت اعمال قوانین ومقررات شکار و صید.
-وجود سلاح های مجاز و غیر مجاز در دست مردم.
-تخریب زیستگاهها به علت ورود بی رویه و بی ضابطه دام.
-اشغال چشمه ها و آبشخورهابوسیله دامداران.
-تعقیب پستانداران وحشی بوسیله سگهای گله.
-رقابت غذایی بین دامها و حیات وحش.
-سرایت امراض مشترک از حیوانات اهلی به پستانداران وحشی.
-جاده سازی های بی رویه و تجزیه زیستگاهها(ایجاده جاده های دسترسی به معادن، احداث جاده مربوط به خطوط انتقال نیرو جهت کارخانه فولاد نی ریز و راه های فرعی روستاهای موجود در منطقه)
-تبدیل زیستگاهها به اراضی کشاورزی و صنعتی.تعقیب و شکار پستانداران بوسیله اتومبیل و پروژکتور به خصوص در شب و با استفاده از نور چراغ اتومبیل و پروژکتور.
-شکار پستانداران در فصولآبستنی، شیردهی و زنده گرفتن نوزادان
-استفاده از سلاحهای اتوماتیک جنگی،ساچمه زنی و خفیف کالیبر
۲۲
-آلودگی های محیط زیست و استفاده از سموم شیمیایی
-استفاده از طعمه مسموم جهت از بین بردن بعضی از حیوانات
قابلیت‌های گردشگری منطقه :
چون بهرام گور بین سه استان فارس، کرمان و یزد واقع شده و از سویی جاده شیراز، بندر عباس و کرمان از کنار این منطقه عبور می‌نماید از موقعیت بسیار مطلوبی برای جذب گردشگر برخودار است .وسعت زیاد منطقه و تنوع زیستی آن و آب و هوای نسبتا خوب و دیدن گونه‌های گیاهی به ویژه در فصل بهار که سراسر محدوده را گل و سبزه فرا می‌گیرد و حیوانات وحشی متنوع منطقه خصوصا جمعیت بسیار زیاد کبک که همگی انگیزه‌های مهم فراخوان توریست می‌باشد .
مکان برجهای دیده بانی منطقه حفاظت شده یهرام گور که بتوان به آ سانی حیات وحش را مشاهده نمود :
الف : پاسگاه متروکه ژاندارمری واقع در تل کمر
ب : جام جهان نما واقع در منطقه امن شماره ۱
ج : پاسگاه محیط بانی شهید شکاری ( ده وزیر )
پارک ملی قطرویه و منطقه حفاظت شده بهرام گور دارای قلعه های زیادی بوده که قدمت آنها بالاست ولی متاسفانه به مرور زمان در اثر تغییرات فیزیکی و اقلیمی قسمت اعظم انها از بین رفته و مخروبه گردیده است از قلعه های مهم منطقه می توان به قلعه کرسفید – قلعه شورو – قلعه دو برین اشاره کرد که در عمق منطقه بیابانی هنوز پا برجا هستند قدمت دقیق این قلعه ها دقیقا مشخص نیست ولی وجود رشته قناتهای بسیار قدیمی در حاشیه این قلعه ها هنوز پا برجاست که بسیار زیبا می باشند قلعه ها ی شورو و کرسفید فاقد سکنه هستند ولی در اطراف قلعه ده برین تعدادی خانوار بصورت دامداری زندگی می کنند. از غارهای معروف منطقه غار علی ولی الله می باشد که به قدمگاه حضرت علی (ع) نیز معروف است. از درختان شاخص این منطقه می توان درخت بنه واقع در چهگونی  ودو اصله درخت بنه واقع در مجاورت باغ ماهور بشنه را نام برد که دارای قدمت بسیار زیاد بوده و موقعیت ویژه و منظره خاصی را در طبیعت دارند . در خصوص المان های طبیعی موجود در منطقه بویژه درختان می توان به درخت پیربنه واقع در حسن اباد را نام برد که تعداد زیادی از افراد به این مکان آمده و با بستن پارچه به شاخه های درخت آرزوهای خود را دنبال می کنند و معتقدند که باز شدن پارچه های گره زده آرزوهابرآورده می گردد.از درختان دیگر منطقه پیرانار می باشد که در حاشیه شرقی منطقه حفاظت شده واقع گردیده و عده زیادی از بومیان خصوصا از شهرستان سیرجان جهت بازدید به این مکان می ایند .






منطقه حفاظت شده ماله گاله

موقعیت جغرافیایی:
    منطقه حفاظت شده ماله گاله درغرب استان فارس و درشرق منطقه حفاظت شده ارژن وپریشان قراردارد . این منطقه دارای پوشش جنگلی می باشد که عمدتاً از بلوط تشکیل شده و آخرین حد رویش بلوط در زاگرس است.
این منطقه با وسعت 52096 هکتار بین  33 ˚51 تا 25 ˚52 طول شرقی و 15 ˚29 تا  0 ˚30 عرض شمالی و در 10 کیلومتری شیراز قرارگرفته است. 
 
 
 
تاریخچه:
    این منطقه پس از تصویب واگذاری 10% از جنگلهای در اختیار سازمان جنگلها و مراتع به سازمان حفاظت محیط زیست در سال 1378 طی مصوبه شماره 193 شورایعالی حفاظت محیط زیست بعنوان منطقه حفاظت شده جنگلی اعلام گردید. 
اقلیم:
    این منطقه دارای آب و هوای نیمه خشک سرد در قسمتهای پست ونیمه خشک مرطوب درارتفاعات می باشد. میزان بارندگی سالیانه آن بین 350-380 میلیمترمی باشد. ارتفاعات این منطقه با اولین بارش برف سفید پوش می شود و بعضا" این برف ها تا خرداد ماه سال بعد خود را نگه میدارند .
زمین شناسی:
    از نظر زمین شناسی این بخش ادامه چین خوردگیهای زاگرس در استان فارس می باشد که در آن امواج چین ها ملایمتر و بازتر شده و بیشتر به صورت چاله های ناودیسی و برجستگی های طاقدیسی ساده مشخص میگردد . همین چاله های ناودیسی به مرور زمان تبدیل به دشت های وسیع گردیده است . از دیگر مشخصات زاگرس فارس این است که هر چه از طرف شمال غرب استان به طرف شرق و جنوب شرق استان پیش میرویم ، محور چین ها از جهت شمال غرب جنوب شرق به سمت غرب به شرق منتهی میگردد . از نظر زمین شناسی در  کوه های استان فارس طبقات ائوسن، توده های عظیمی را تشکیل داده است.  زاگرس در فارس بر روی سنگ های شیستی، آهکی و مارنی و تشکیلات جوان تر متعلق به دوره کرتاسه تشکیل شده که دارای سنگواره پالئوسن می باشد. بعد از مدتی محیط رسوبی عمیق تر شده و لایه های آهکی به وجود آمده همراه با مارن و شیست بوجود آمده اند . در حوضه رسوبی زاگرس رسوب گذاری از دوره الیگوسن به میوسن هم چنان ادامه داشته و سازند آهک آسماری تشکیل شده است.
گنبد نمکی رمقان بین دو کوه سلامتی و مروک در دره گسلی کره بس که رودخانه جره در آن جریان دارد، سر از خاک برآورده است.این کوه نمکی در کنار روستای رمقان واقع شده و در بین اهالی محلی به تل نمکدان معروف است. این پدیده زمین شناسی زیبا از نظر تکتونیکی و همچنین دارا بودن اشکال رسوبی یکی از جمله آثار جذاب، دیدنی و تماشایی ژئوتوریستی حوضه زاگرس می باشد.
کوه دلو با ارتفاع 3200 متر از سطح دریا بلندترین قله منطقه و جنوب شیراز و آخرین شاخه جنوبی سلسله جبال زاگرس است.حدود 17 هزار هکتار وسعت دارد.
 
 
منابع آبی:
   باتوجه به اینکه این منطقه دارای آب وهوای نیمه خشک مرطوب می باشد بنابراین از نظر بارندگی وآبی دارای شرایط مناسبی می باشد. منابع آبی مهم منطقه عبارتند از : چشمه تنگ سرخی, چشمه سربهاره، چشمه چاه حسنی و رودخانه جره که همگی قابلیت آب شرب را دارند.
پوشش گیاهی منطقه :
    این منطقه به عنوان منطقه حفاظت شده جنگلی می باشد و از پوشش گیاهی نسبتاً خوبی برخوردار است. در واقع آخرین حد رویش جنگلهای بلوط در زاگرس می باشد. پوشش منطقه از نوع ایران- تورانی بوده و عناصر این تیپ در آن حضور دارند.لیست گیاهان موجود در منطقه به شرح ذیل می باشد.
  
ردیف
نام فارسی
نام علمی
خانواده
1
ارس
Juniperus excelsa
Cupressaceae
2
بلوط
                . Quercus sp
Fagaceae
3
بنه
Pistacia atlantica
Anacardiaceae
4
کلخنگ
Pistacia khinjuk
Anacardiaceae
5
بادام وحشی
Amygdalus scoparia
Rosaceae
6
افرای کوهی
Acer monspesulanum
Aceraceae
7
زالزالک
                .      Crataegus sp
Rosaceae
8
خوشک
Daphne sp.
Thymelaceae
9
ریش بز
Ephedra sp.
Ephedraceae
10
کلاه میرحسن
Acantholimon sp.
Plumbaginaceae
11
چوبک
Acanthophyllum sp.
Caryophylaceae
12
پیچک صحرایی
Convolvulus sp
Convolvulaceae
13
گون
Astragalus sp.
Papilionaceae
14
آبنوس
Ebenus stellata
Papilionaceae
15
تاک پوک
Colutea persica
Papilionaceae
16
جاشیر
Prangus sp.
Umbelliferae
17
کما
Ferula sp.
Umbelliferae
18
گوش بره
Phlomis olivier
Labiatae
19
مریم گلی
Salvia sp.
Labiatae
20
لاله واژگون
Fritillaria imperialis
Liliaceae
21
عروس سنگ
Dionysia sp.
Primulaceae
22
بهمن
Stipa barbata
Graminae
23
 
Bromus sp.
Graminae
24
 
Lolium rigidum
Graminae
حیات وحش منطقه :
مهمترین زیستگاههای حیوانات وحشی دراین منطقه جنگلهای انبوه بلوط و بنه و ارتفاعات دلو, بوری وسلامتی است.گونه شاخص منطقه سنجاب ایرانی است که زیستگاه آن جنگلهای بلوط می باشد.این جانور با جمع آوری دانه های بلوط و زیر خاک کردن آنها در زادآوری درختان بلوط نقش مهمی را ایفا می کند.
 
 
لیست پستانداران منطقه:
ردیف
نام فارسی
نام علمی
1
پلنگ
Panthera pardus
2
خرس
Ursus arctos
3
سنجاب ایرانی
Sciuras anomalus
4
گراز
Sus scrofa
5
گرگ
Canis lupus
6
روباه
Vulpes vulpes
7
خرگوش
Lepus eapensis
8
تشی
Hystrix indica
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
عکاس سیاوش محمدی بیگدلی

 
لیست خزندگان منطقه:
 
ردیف
نام فارسی
نام علمی
1
لاک پشت مهمیزدار
Testudo horsfieldii
 
آگامای فلس درشت
Laudokia nupta
 
مار قیطانی
Platyceps rhodorachis
 
افعی(گرزه مار)
Macrovipera lebetina obtusa
 
ردیف
نام فارسی
نام علمی
1
چرخریسک سرآبی
Parus caeruleus
2
چرخریسک بزرگ
Parus major
3
زردپره سرسیاه
ٍEmberiza melanocephala
4
کلاغ نوک سرخ
Pyrrhocorax pyrrhocorax
5
قمری معمولی
Streptopelia turtur
6
سارگپه معمولی
Buteo buteo
7
کبک
Alectoris chukra
8
تیهو
Ammoperdix griseogularis
9
دارکوب سوری
Dendrocopos syriacus
 
 
 
 
 
 
 
 







 
جاذبه ها و چشم اندازها:
امام زاده پیر غیب: روایت می شود که از نوادگان امام رضا(ع) می باشد که به همراه خواهرخود امام زاده پیربانودرزمان حمله خلفای عباسی به این منطقه پناه آورده اند وسپس غیب شده اند.
قبرستان های قدیمی:
 که قدمت آنها حدودا به 300 تا400 سال قبل می رسد.
امام زاده محمد:
روایت می کنند که این فرد دراین محل آتشی روشن نموده وبعد از یکسال که به همان محل مراجعه می نماید آتش کماکان روشن بوده است. بر این اساس موجب اعتقادات مذهبی مردم شده که هرساله صدها نفر به این محل مراجعه می کنند .

 
امکانات، تجهیزات و جاده دسترسی منطقه:
راههای دسترسی به منطقه عبارتند از جاده شیراز-کازرون، فرعی جاده سیاخ دارنگون و فرعی خانه خمیس و همچنین جاده جدید خانه زنیان-فیروزآباد. در حال حاضر تنها یک پاسگاه در منطقه وجود دارد که با توجه به وسعت منطقه و روستاهای موجود در آن کافی نمی باشد به گونه ای که کنترل و پایش منطقه را با مشکل روبرو نموده است بنابراین ساخت دو واحد پاسگاه دیگر ضروری می باشد.

 
عوامل اصلی تهدید منطقه :
پس از اینکه چهل خانواده از عشایر کهمره سرخی در روستای جدیدالاحداث مله گاله ساکن شدند ساکنان آن به دلیل نبود آب و زمین زراعتی از طریق دامداری و ذغال گیری امرار معاش می نمایند. هرچند که اهالی سایر روستاهای واقع در منطقه نیز اقدام به ذغال گیری نموده که این امر موجب قطع درختان کهنسال و نابودی جنگلهای بلوط شده است.
1- قطع درختان جنگلی با هدف ذغال گیری
2-تخریب اراضی و تغییر کاربری آنها
3- وجود چندین روستا در محدوده منطقه
4- تصرف اراضی ملی به بهانه موقوفه بودن و اختصاص آن به باغ شهر
5- حضور یوردهای عشایری در منطقه
6- وجود دام مازاد و چرای بیرویه
 



 

منطقه ی حفاظت شده جنگلی تنگ بستانک
 
موقعیت جغرافیایی منطقه:
 
موقعیت جغرافیایی بین׳ 15°30 تا´25°30 عرض شمالی ´2´° 52تا´16°52طول شرقی ودر فاصله 120کیلومتری شیراز در منطقه کامفیروز در مساحتی حدودا"برابر 20000هکتار در منطقه خوش آب   وهوایی بنام تنگ بستانک واقع گردیده است.
تاریخچه حفاظت
 
بر اساس آگهی رسمی مصوبه شماره 194مورخ 15/10/ 78 شورایعالی حفاظت محیط زیست تحت عنوان منطقه حفاظت شده جنگلی تعیین گردید.
 
منابع آبی:
چشمه ها :
به دلیل فعال بودن پدیده های کارستیک در سازندهای منطقه به ویژه سازند آسماری جهرم چشمه های متعددی در کل منطقه حفاظت شده پراکنده است.علاوه بر نقش حیاتی تامین آب مناطق مسکونی داخل و خارج از منطقه حفاظت شده سرسبز نگاه داشتن اراضی و تامین آب حیات وحش تاثیر به سزایی در ظرفیت های گردشگری و زیبایی طبیعی منطقه دارندو
چشمه های کوچک و بزرگ متعددی در منطقه وجود دارد از مواردی که تنها جوششی از آب بوده و در حد شرب دام یا حیات وحش کاربرد دارند و سپس بدون جریان یافتن در زمین مجاور جذب میشود تا مواردی مانند چشمه کهران یا چشمه حاجت سرچشمه یک جویبار پر آب هستند و به مصرف باغ و کشاورزی و پرورش ماهی میرسند در منطقه مشاهده می شود.همچنین کیفیت شیمیایی آبها یکسان نبوده اما تفاوت چشمگیری در کیفیت ندارند و نیز آب با کیفیت نامطلوب در آنها یافت نمی شود.
از جمله چشمه های موجود در منطقه به موارد زیر می توان اشاره کرد:
1-چشمه حاجت
2-چشمه بهشت گمشده
3-چشمه های سراب بالا و سراب پایین دره حیدری جیدرزار
4-چشمه روح اله
5-چشمه دیم آخر
6-چشمه زرشکک
7-چشمه زرشکک هزارمنی
8-چشمه سه یاری
9-چشمه سراب کهکران
10-چشمه های تنگاب کویین منطقه شول
11-چشمه قنات شول بزرگ
از جمله رودخانه های موجود در منطقه به موارد زیر می توان اشاره کرد:
1-رودخانه کر
2-رودخانه شول
3-رودخانه بستانک
 
اقلیم:
اقلیم ایرانی تورانی دارای تابستانهای خشک وزمستانهای بسیار سرد با ریزش برف ویخبندان همراه می باشد.
 
 
 
 
پوشش گیاهی منطقه حفاظت شده بهشت گمشده شامل گونه های ذیل می باشد:
بلوط -بنه -بادام کوهی – کنگر وحشی – گون
 
اشکوب فوقانی ( درختان ) ، اشکوب میانی (درختچه ها ) واشکوب تحتانی ( علفی )
اشکوب فوقانی
ارس
Junipenus   excelsa
شن
Lonicera perrsica.
پسته وحشی یا بنه
Pistacia mutica
بادام کوهی
Amygdalus Scoparia
اشکوب میانی
 
بادام وحشی
Amygdalus Scoparia
زالزالک
Crataegus sp
اشکوب تحتانی
 
کنگر
Gundelia
خارشتر
Alhaji    sp
کلاه میرحسن
Acantophylum sp
گرامینه
Graminea
بومادران
Achillea sp
درمنه
Artemisia sp

 
گونه های شاخص حیات وحش وپرندگان:
 
    اسامی علمی ، فارسی و محلی گونه های شاخص حیوانات وحشی موجود درمنطقه
ردیف
نام فارسی
نام انگلیسی
نام لاتین
1
خار پشت ایرانی
Brandt,s hedgehog
Paraechinus hypomelas
2
سنجاب ایرانی
Persian squirrel
Seiurus momalus
3
سنجاب درختی ایرانی
Forest dormous
Dryomys nitedula
4
هامستر دم دراز
hamster
Calomyscus hailwordi
5
هامستر خاکستری
Grey hamster
Cricetulus migratortus
6
موش صحرائی
Wood mouse
Apodemns sylvaticus
7
نشی
Indian crested
Hystrix indiea
8
خرگوش
Pape hare
Lepus eapensis
9
گرگ
Wolf
Canis lupus
10
شغال
Golden jakal
Canis aurus
11
روباه معمولی
Comman fox
Vulpes vulpes
12
خرس قهوه ای
Brown bear
Ursus aurrs
13
راسو
Weasel
Mustela niralis
14
سمور
Stone marten
Martes foina
15
رودک
Badger
Meles meles
16
کفتار
Stiped hyeana
Hyaena hyaena
17
گربه وحشی
Wild cat
Felis catus
18
 پازن
Wild goat
Capra aegargus
 
پرندگان منطقه
 
ردیف
نام فارسی
نام انگلیسی
نام علمی
1
کبک
Chukar partridge
Alectoris chukar
2
تیهو
See- see partridge
Ammoperdix griseigularis
3
بلدرچین
Quauil
Coturnix coturnix
4
کوکو شکم سیاه
Black – bellied sandgroues
Pterocles orientalis
5
کوکو شکم سفید
Pin – taild sandgrouse
Pterocles alchata
6
فاخته
Woodpigeon
Columba plaumbus
7
کبوتر چاهی
Rock – dove
Columba livia
8
یا کریم
Collardove
Streptopellia decaocto
9
قمری معمولی
Turtle dove
Streptopellia turture
10
جغد جنگلی
Tawny owl
Strix aluco
11
مرغ حق
Barn owl
Otus scops scops
12
جغد کوچک
Tawny owl
Athene noctus
13
شبگرد
Nightjar
Caprimulgus europaeus
14
پرستوی کوچک
Little swift
Apus affinis
15
پرستو
Swift
Apus mella
16
پرستوی شکم سفید
Apline swift
Apus apus
17
سبزقبا
Roller
Coracias garrulous
18
زنبور خوار
Bee – eater
Merops apiaster
19
زنبورخوار گلو خرمائی
Blue – cheekedbee – eater
Merops super ciliosus
20
هد هد
Hoopoe
Upupa cepops
21
دارکوب سر سرخ
Middle spotted woodpecker
Picodes medius
22
دار کوب سبز
Creen woodpecker
Pious viridis
23
سرکوکب کوچک
Lesser spooted woodpecker
Deudrocopis mino
24
چلچله کوهی
Grag martin
Ptyonoprogne rupestis
25
چلچله
Swallow
Hiyumdo daurica
26
طرقه چکاوک
Calandra lark
Melanocorypha calandra
27
چکاوک طوقی
Bimaculated lark
Melanocorypha bimaculata
28
چکاوک کاکلی
Crested lark
Galerida cristata
 
 
چشم اندازهای بدیع ودیدنی:
 مسیر دسترسی به تنگ بستانک از میان روستاهای بیضا و کامفیروز و کوچه باغ ها ،مزارع و و باغات، اولین جاذبه ای است که گردشگر در سفر به بهشت گمشده تجربه می کند. منظره بدیع دریاچه ی سد درودزن در مسیر جاده، جنگل های انبوه بلوط، معماری روستاهای منطقه، در کنار مزارع وسیع و شالیزارهای سرسبز تا ورودی بهشت گمشده انسان را مشایعت می کنند. ازاین نقطه کوچه باغی بسیار رویایی در پیچ و تاب رودخانه ای زیبا تا محل آبشار تنگ بستانک ادامه می یابد. این جاست که انبوهی از جنگل چنار در تنگه ای نه چندان باریک به همراه پیچ و تاب رسوباتی ازجنس آهک یکی از شگفت انگیز ترین چهره های طبیعت را به نمایش می گذارند. به راستی که بهشت چنین جایی باید باشد. امتداد این مسیر پیاده رو از بستر رودخانه تا روستایی بکر در نقطه ای دور از ذهن زیبایی و جذابیت این منطقه را تکمیل می کند.

 
                       
عوامل تهدید منطقه
 
1-چرای بی رویه.
2-تغییر کاربری اراضی کشاورزی .
3-سیل خیزی منطقه .
4-تعیین حد وحدود اراضی ملی ومستثنیات.
5-وجود روستاهای متعدد (به ویژه در عمق منطقه).
6-قطع درختان جهت مصارف سوخت .
7-پایین بودن سطح آگاهی مردم در زمینه مسائل زیست محیطی .
 

 
 
منطقه حفاظت شده آبشار مارگون
تاریخچه منطقه:
این منطقه طی آ"گهی رسمی مصوبه شماره 192 در مورخ 15/10/1378 شورایعالی حفاظت محیط زیست به عنوان منطقه حفاظت شده اعلام گردید.


موقعیت جغرافیایی:
منطقه مذکور در شمال غربی استان فارس و128کیلومتری شیراز و50 کیلومتری سپیدان بین 27   30 تا 34 30 عرض شمالی و49 51 تا 57 51 طول شرقی واقع شده است وسعت آن 3501 هکتار می باشد. منطقه دارای اقلیم ایرانی تورانی بوده تابستانهایی خشک وزمستانهایی بسیار سرد همراه با بارش برف وباران . از روستاهای نزدیک میتوان به روستای مارگون وکمهر اشاره نمود. منابع آبی آبشار از کوههای برفی نظیر کوه رنج ،کوه برم فیروز تامین می گردد.یکی از ارزشهاو نقاط قوت این منطقه وجود آبشار بسیار زیبای مارگون بوده که هر ساله جمع کثیری از بازدیدکنندگان را به خود جلب می کند علاوه بر این وجود بازمانده هایی از جنگلهای بلوط غرب زاگرس و درختان داغداغان ،منابع آب فصلی ودائمی وهمچنین تنوع فوق العاده گیاهی وجانوری، منطقه را نیز نباید فراموش نمود.
 
پوشش گیاهی منطقه آبشار مارگون:
 جوامع گیاهی و جنگلی منطقه را می توان به دو دسته تقسیم نمود :
الف – جامعه پسته و بادام Pistacia-Amygdalus) ) این جامعه تا ارتفاع 2800 متر دیده می شود و پسته و بادام در این جامعه غالب است و مهمترین بخش جنگلها ی منطقه را این جامعه تشکیل می دهد . درخت پسته موجود در این جامعه Pistacia mutica می باشد که از نظر ارتفاع قطر ساقه از بادام بزرگتر است . از ساقه این درخت صمغی استخراج می شود که در نقاشی و رنگ روغن مورد استفاده قرار می گیرد . بادام موجود در این جامعه شامل چند واریته مختلف به شرح زیر می باشد .
1-Amygdalus elaegnifolia
2-Amygdalus   erloclada
3- Amygdalus   leiocarpa
4- Amygdalus   scoparia

 
میوه واریته Amygdalus scoparia در استان فارس بنام بخورک معروف است که ارزش دارویی و غذایی دارد و در قسمتی از جامعه پسته و بادام برروی خاکهای آهکی جامعه کوچکی از ارس Joniperus - polycarpus که به زبان محلی ول نامیده می شود وجود دارد و نشان دهنده یک جامعه سوزنی برگ در قدیم است که در اثر تخریب از بین رفته است . در این جامعه درختان و درختچه های زیر , مخلوط با گونه های اصلی جامعه وجود دارد .
ب – جامعه بلوط : این جامعه تا ارتفاع 2500 متر از سطح دریا در این منطقه دیده می شود گونه اصلی آن Querous brantii می باشد برگ و جوانه های این بلوط مورد حمله حشرات قرار گرفته ومحصولاتی به نام براماز و خرنوک تولید می نماید که در صنعت چرمسازی مورد استفاده قرار می گیرد . خرنوک در اثر نیش زدن حشره ای به نام Andricus به جوانه بلوط تولید میشود.
اسامی علمی و فارسی گونه های شاخص گیاهی موجوددرمنطقه به تفکیک اشکوب فوقانی (درختان) ، اشکوب میانی (درختچه ها ) واشکوب تحتانی ( علنی )


 
اشکوب فوقانی
ارس
Juniperus   excelsa
گلابی وحشی
Pyrus   sp.
پسته وحشی یا بنه
Pistacia mutica
بادام کوهی
Amygdalus Scoparia
اشکوب میانی
 
بادام وحشی
Amygdalus Scoparia
زالزالک
Crataegus sp
اشکوب تحتانی
 
کنگر
Gundelia
خارشتر
Alhagi    sp
کلاه میرحسن
Acantophylum sp
گرامینه
Graminea
 

 
استفاده
اسم محلی یا فارسی
اسم علمی
ردیف
گونه                جنس
 
حفاظتی ، صنعتی، داروئی،خوراکی
بادام کوهی( الوک)
Amygdalus  Scoparia
1
حفاظتی، خوراکی ، داروئی
زالزالک
Crataegus  Monogyna
2
حفاظتی، داروئی
شیرین بیان
Glycyrrhiza  Glabra
3
حفاظتی، داروئی ،خوراکی
پونه
Mentha  Piperita
4
حفاظتی، داروئی، خوراکی
آویشن شیرازی
Zataria multiflora
5
حفاظتی،صنعتی
درمنه
Artimisia  SPP
6
حفاظتی، داروئی
بلوط
Quercus  Persica
7
خوراکی، داروئی، حفاظتی
سیر
Allium  Sativum
8
خوراکی، داروئی
جو
Hordeum  Vulgare
9
داروئی
جوی دوسر
Avena  Sativa
10
 خوراکی، داروئی
بابونه
Anthemis  Nobilis
11
صنعتی
اسپند
Peganum  Harmala
12
حفاظتی، داروئی، خوراکی
 
جاشیر
Prangos  Ferulacea
13
استفاده
اسم محلی یا فارسی
اسم علمی
ردیف
       گونه                     جنس        
حفاظتی
کیکم
Acer  Spp
14
حفاظتی، داروئی، خوراکی
پسته وحشی ( بنه)
Pistacia  Athlantica
15
حفاظتی، داروئی، خوراکی
کلخونک
Pistacia  Khinjuk
16
 حفاظتی
برموس
Bromus Tementalus
17
 حفاظتی، خوراکی
کنگر
Gundelia Tournefortil
18
حفاظتی، داروئی، خوراکی
گون
Astragalus Spp
19
حفاظتی
کاهوی وحشی
Scariola orentalis
20
حفاظتی
جو سیخ
Ebenus stellata
21
خوراک دام
شال دم(دم اسب)
Stipa barbata
22
حفاظتی، داروئی
کما
Ferula Spp
23
حفاظتی
آگروپیرم
Agropyron elongatum
24
 حفاظتی
برموس
Bromus inermis
25
----
توت روباه
Sanguisorba minor
26
ژنتیکی، حفاظتی
آژیلوس
Aegilops Spp
27
خوراک دام، حفاظتی
قستوک
Festuca ovina
28
حفاظتی، داروئی
شکر تیغال
Echinops robustus
29
حفاظتی
گوش بره
Phlomis Persica
30
حفاظتی
کلاه میرحسن
Acantholimon Spp
31
داروئی
بومادران
Achillea millefolium
32
داروئی
ارس وسرو
Juniperus Spp
33
حفاظتی
ارژن
Amygdalus orientalis
34
حفاظتی، خوراکی
ریواس
Rheum  ribes
35
داروئی، حفاظتی
تنگس
Amygdalus Lycioides
36
داروئی، خوراکی
خارشتر
Alhagi camelorum
37

 
حیات وحش شاخص منطقه حفاظت شده آبشارمارگون
جدول 6-4- فهرست پستانداران منطقه مطالعاتی
        ردیف
 
نام فارسی
نام انگلیسی
نام لاتین
1
خارپشت ایرانی
 
Brandts edgehog
Paraechinus hypomelas
2
سنجاب ایرانی
Persian squirrel
Seiurus anomalus
3
سنجاب درختی ایرانی
Forest donnous
Dryomys nitedula
4
هامستر دم دراز
Hamster
Calomyscus hailwordi
5
هامسترخاکستری
Grey hamster
Cricetulus migratorius
6
جرد ایرانی
Persian jird
Meriones persicus
7
جرد لیبی
Libyan jird
Meriones libycus
8
موش خانگی
House mouse
Mus musculus
9
موش ورامین
Bandicoot rat
Nesokia indica
10
موش صحرایی
Wood mouse
Apodemus sylvaticus
11
تشی
Indian crested porcupine
Hystrix indiea
12
خرگوش
Pape hare
Lepus capensis
13
شغال
Golden jakal
Canis aurus
14
روباه معمولی
Comman fox
Vulpes vulpes
15
خرس قهوه ای
Brown bear
Ursus arctos
16
راسو
Weasel
Mustela nivalis
17
سمور
Stone marten
Martes foina
18
رودک
Badger
Meles meles
19
کفتار
Str4iped hyeana
Hyaena hyaena
20
گربه وحشی
Wild cat
Felis catus
21
شنگ
--
Lutra lutra
22
گراز
--
Sus-Scrofa



 
 
.جدول 6-2- لیست پرندگان مهاجر و بومی منطقه موردمطالعه
ردیف
نام فارسی
نام انگلیسی
نام علمی
1
چکاوک شاخدار
Shore lark
Ermophila alpestris
2
 پی یت نوک دراز
Long-billed pipit
Anthus Simills
3
دم جنبانک شکم زرد
Yellow wagtail
Motacilla Flava
4
دم جنبانک خاکستری
Gery wagtail
Motacilla  cinerea
5
دم جنبانک ابلق
Pied wagtail
Motacilla alba
6
سنگ چشم دم سرخ
Isabelline Shrike
Lanius isabellinus
7
سنگ چشم پشت سرخ
Red-backed Shrike
Lanius collurio
8
سنگ چشم دم حنایی
 
Woodchat Shrike
Lanius Senator
9
سنگ چشم خاکستری
Grat gery shrike
Lanius excubitor
10
سنگ چشم خاکستری کوچک
Lesser grey shrik
Lanius minor
11
سار
Starling
Starnus Vulgaris
12
جی جاق
Jay
Garrulus glandarus
13
زاغی
Magpie
Pica pica
14
کلاغ نوک سرخ
Chough
Pyrrhocorax Pyrrocorax
15
کلاغ ابلق
Hooded crow
Corvus corone cornit
16
کلاغ سیاه
Rook
Corvus frugilegus
17
سینه سرخ
Robin
Erithacus rubeculla
18
بلبل خرما
White-cared bulbut
Pyenonotus leucotis
19
آبروک
dipper
Cinclus cinclus
20
مگس گیر راه راه
Spotted Flyeatcher
Muscicapa striata
21
چک
Stonechat
Saxicola torquatus
22
چکچک گوش سیاه
Black-eared wheatear
Oenanthe hispanica
23
چکچک کوهی
wheatear
Oenanthe oenanthe
 
 
 ادامه جدول 6-2- لیست پرندگان مهاجر و بومی منطقه موردمطالعه
ردیف
نام فارسی
نام انگلیسی
نام علمی
24
چکچک ابلق جنوبی
Mourning wheatear
Oenanthe lugens
25
چکچک پشت سفید
Finsches wheatear
Oenanthe Finschii
26
چکچک دم سرخ
Red-tailed wheatear
Oenanthe Xanthopryma
27
چکچک جلگه ای
Lsabelline heathear
Oennanthe isaellina
28
طرلان
Goshawk
Accipiten gentiles
29
پیغو
Levant sparrowhawk
Accipiten brevipes
30
قرقی
Sparrowhawk
Accipiter nisus
31
سارکپه پرپا
Rough- legged buzzard
Buteo logopus
32
سارکپه پا بلند
Buzzard
Buteo rufinus
33
سارکپه معمولی
Imperial eagle
Buteo buteo
34
شاه باز
Golden eagle
Aquila heliaca
35
عقاب طلایی
Steppe eagle
Aquial chrysaetos
36
عقاب صحرایی
Bonellis eagle
Aquial nipalensis
37
عقاب دو برادر
Egyption vulture
Hieraeetus fasciatus
38
کرکس کوچک
Lammergeier vulture
Neophron percnopterus
39
هما
Black vulture
Gypaetus barbatus
40
کرکس سیاه
Grilton vulture
Aegypius monachus
41
کرکس
Short- boed engle
Gyps fuivus
42
عقاب مارخور
Pallied harrier
Circaetus gallicus
43
سنقر سفید
Montagus iiarrier
Circus macrourus
44
سنقرگندمزار
Saker falcon
Circus pygargus
45
بالابان
Peregrine falcon
Falco cherrug
46
شاهین
Barbary falcon
Falco peregrinus
47
بحری
Hobby
Falco pelegrinoides
48
لیل
Merlin
Falco subbuteo
49
دلیجه کوچک
Lesser kestrel
Falco naumanni
50
دلیجه
Kestrel
Falco tinnunculus




ادامه جدول 6-2- لیست پرندگان مهاجر و بومی منطقه موردمطالعه
ردیف
نام فارسی
 
نام علمی          
51
کبک دری
Caspian snowcock
Tetraogallus caspicus
52
چکچک سرسیاه
Humes wheatear
Oenanthe alboniger
53
دم چتری
Rusfous bush chat
Cercotrichas galactotes
54
کلاغ کوهی نوک زرد
Apline chough
Pyrrhocorax graculus
55
کلاغ سیاه
Rook
Corvus frngilegus
56
کلاغ ابلق
Hooded crow
Corvus corone
57
دم سرخ سیاه
Black redstart
Phoenicurus ochruros
58
دم سرخ
Redstart
Phoenicurus
59
دم سرخ کوهی
Guldenstadts redstart
Phoenicurus erythrogaster
60
سینه سرخ
Robin
Erithacus rubccula
61
بلبل
Nightinagale
Luscinia megarhynchos
62
گلو آبی
Bluethroat
Luscinia svecica
63
سینه سرخ ایرانی
White- throated robin
Irania gutturalis
64
توکای گلو سیاه
Blac-throated thrush
Turdus ruficollis
65
توکای شمالی
Fieldfare
Turdus pilaris
66
توکای طوقی
Ring ouzel
Turdus troquatus
67
توکای باغی
Song thrush
Turudus philomelos
68
توکای سیاه
Black bird
Turudus merula
69
چرخ ریسک دم دراز
Long-taile tit
Aegithalos caudatus
70
چرخ ریسک سرسیاه
Smober tit
Parus lugubris
71
چرخ ریسک دم دراز
Long-taile tit
Aegithalos caudatus
72
چرخ ریسک سرسیاه
Smober tit
Parus lugubris
73
چرخ ریسک سرآبی
Blue tit
Aegithalos caeruleus
74
چرخ ریسک بزرگ
Great tit
Aegithalos major
75
کمر کلی جنگلی
Nughateh
Sitta europaea
76
کمر کلی کوچک
Western rock
Sitta neumayer


ادامه جدول 6-2- لیست پرندگان مهاجر و بومی منطقه موردمطالعه
ردیف
نام فارسی
نام انگلیسی
نام علمی
77
کمر کلی بزرگ
Large rock nuthatch
Sittal tephronota
78
دیوار خزک
Wall creeper
Tichodroma muraria
79
چرخ ریسک پشت بلوطی
Penduline tit
Remiz pendulinus
80
گنجشک خانگی
House sparrow
Passer domesticus
81
طرقه کوهی
Rock thrush
Monticola saxatilis
82
طرقه آبی
Blue rock thrush
Monticola solitarus
83
دم سرخ پشت بلوطی
Versmanns redstart
Phoenicurus erythronota
84
سهره پیشانی سرخ
Red-fronted serin
Serinus pusillus
85
سهره سبز
Greenfinch
Carduelis chloris
86
سهره دم زرد
Siskin
Carduelis spinus
87
سهره طلایی
Gold finch
Carduelis carduelis
88
سهره سینه سرخ
Linnet
Carduelis cannabina
89
سهره بال سرخ
Crimson-winged finch
Rhodopechys sanguinea


جدول 6-3- فهرست دوزیستان و خزندگان منطقه مطالعاتی

 
ردیف
نام فارسی
 
نام علمی
1
سمندر کوهستانی لرستان
 
Neuregus microspiltus
2
لاک پشت مهمیزدار
 
Testudo graeca ibera
3
آکامای ریز پولک
 
Laudakia microlepis
4
لاسرتای پری نسبس
 
Lacerta princeps
5
لاسرتا
 
Lacerta strigata